Όπως πολλοί θα γνωρίζετε από την 1η Σεπτεμβρίου θα επιβληθεί η καθολική απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Και έτσι, μέσα σε μια μέρα, θα γίνουμε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα. NOT, όπως θα συμπλήρωνε και ο Borat.
Σε πρώτη ανάγνωση, η επιβολή αυτού του μέτρου θα επηρεάσει άμεσα τον επιχειρηματικό τομέα της διασκέδασης. Οι ιδιοκτήτες καφετεριών, bars και clubs είναι οι πρώτοι που θα απορροφήσουν τον κραδασμό της αλλαγής και παρακολουθώντας το πως κινούνται οι θαμώνες στις συγκεκριμένες επιχειρήσεις διατηρώ την πεποίθηση ότι οι πρώτοι θα περάσουν δύσκολες μέρες. Αλλά ας τα πάρουμε τα πράγματα λίγο διαφορετικά.
Όταν επιβλήθηκε η απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους στη Νέα Υόρκη, αυτό συνέβη μετά από χρόνια επιθετικής προώθησης του μηνύματος κατά του καπνίσματος. Ο πληροφοριακός βομβαρδισμός ξεκινούσε από το σχολείο, συνεχιζόταν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στις διαφημιστικές πινακίδες και στους εκπροσώπους της pop κουλτούρας. Την στιγμή που το κάπνισμα έπαψε να είναι cool, ήλθε ο νόμος σαν επικύρωση της συλλογικής συνείδησης της πλειοψηφίας του πληθυσμού που είχε πλέον απαλλαγεί από τον εθισμό του καπνίσματος. Στην Ελλάδα αυτό δεν συνέβη ποτέ. Ακόμα και στα σχολεία υπάρχουν καθηγητές που κάνουν τα στραβά μάτια όταν βλέπουν μαθητές να καπνίζουν ή στη χειρότερη τους κάνουν τράκα και απολαμβάνουν παρέα ένα-δύο τσιγάρα.
Κατά την προσωπική μου άποψη χρειάζεται ένα λεπτομερές και μακροπρόθεσμο πλάνο για την αντιμετώπιση του καπνίσματος, το οποίο να μην υποβάλλεται στις αλλαγές της εκάστοτε κυβέρνησης. Θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως σημαντικό μέρος του προγραμματισμού της εθνικής υγείας, μιας και τα στατιστικά μας έχουν στις πρώτες θέσεις για τον αριθμό των καπνιστών στην Ευρώπη. Στο σχεδιασμό θα πρέπει να συμπεριληφθούν η πολιτική πρωτοβουλία, η επιχειρηματική δραστηριότητα, το νομοθετικό έργο και ο καλλιτεχνικός χώρος. Από τη μία πλευρά θα υπάρχει η άκαμπτη νομοθεσία και η άτεγκτη πολιτικοοικονομική βούληση και από την άλλη το χρυσωμένο χάπι του μηνύματος κατά του καπνίσματος που θα δίνουν τραγουδιστές, ηθοποιοί και άλλοι εκπρόσωποι των τεχνών και των γραμμάτων. Στο «παιχνίδι» θα πρέπει βέβαια να ενταχθούν και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι διαφημιστικές. Να δοθεί ένα τέρμα στις διαφημίσεις ειδών καπνού, να σταματήσουν οι φωτογραφήσεις των δημόσιων πρόσωπων με το τσιγάρο στο χέρι, είτε αυτές είναι συμφωνημένες είτε από τον αιφνίδιο φακό των paparazzi και να δημιουργηθούν σύγχρονες καμπάνιες που θα μιλούν στη γλώσσα της νεολαίας και θα την αποτρέπουν με έξυπνο τρόπο από το να ανάψει το πρώτο της τσιγάρο.
Τώρα σε ό,τι αφορά το θέμα των αδειών που αρχίσαμε να συζητάμε με τον papachatzis στο Twitter, έχω μερικές ενστάσεις. Εκείνος πρότεινε την ύπαρξη δύο αδειών για τους χώρους εστίασης, αναψυκτηρίων κτλ.: μια άδεια μη-καπνιστών, η οποία θα θεωρείται και η βασική και μια άδεια καπνιστών, η οποία θα δίδεται μετά την καταβολή ενός μεγάλου χρηματικού ποσού. Η δική μου πρόταση ήταν να δίνεται ένας συγκεκριμένος αριθμός αδειών για καταστήματα που θα φιλοξενούν τους καπνίζοντες ανά δήμο. Η απάντηση του papachatzis ήταν «εκεί δημιουργείς κλειστό επάγγελμα και αντιβαίνει στους κανόνες του ανταγωνισμού (+ νέα εστία διαφθοράς με τις συγκεκριμένες άδειες)». Εν μέρει έχει δίκιο, αλλά υπάρχουν διάφορες παράμετροι στο ζήτημα.
Πρώτον, η ακριβότερη άδεια δίνει τη δικαιολογία στον επιχειρηματία να ανεβάσει τις τιμές του. Στην εποχή που ζούμε αυτό θα του δημιουργήσει πρόβλημα βιωσιμότητας, ενώ μπορεί να διαταράξει και τις εργασιακές σχέσεις με τους υπαλλήλους του. Με άλλα λόγια να μην πληρώνει τις ασφαλιστικές εισφορές ή να προσφέρει μειωμένους μισθούς. Δεύτερον, ένα μέρος της επιχειρηματικότητας στον κλάδο αυτόν είναι ήδη κλειστό επάγγελμα. Πόσα καταστήματα νυχτερινής διασκέδασης λειτουργούν με νόμιμες άδειες, από τα οποία σύμφωνα με το νόμο περί απαγόρευσης του καπνίσματος θα λάβουν παράταση μέχρι το Μάιο του 2011 μόνο εκείνα με ζωντανή μουσική; Τρίτον, και σε πιο προσωπικό τόνο, αν και είναι ρεαλιστικό να μιλάμε για νέα εστία διαφθοράς, αυτό δεν παύει να με ενοχλεί όταν προσπαθούμε να βρούμε βιώσιμες λύσεις μέσω διαλόγου. Θέλω οι θεσμοί στη χώρα μου να λειτουργούν χωρίς υπόγειες παρεμβάσεις. Στην περίπτωση της πρότασης μου, λοιπόν, θα μπορούσε να υπάρξει μια σειρά συγκεκριμένων προδιαγραφών κατασκευής και λειτουργίας των καταστημάτων που θα πρέπει να ακολουθεί πιστά ο επιχειρηματίας, όπως συγκεκριμένα τετραγωνικά, ειδικό σύστημα εξαερισμού, ειδικές σημάνσεις και ούτω καθεξής.
Τελειώνοντας θα ήθελα να εκφράσω πάλι την άποψη μου ότι τέτοιες κινήσεις δεν μπορούν να πετύχουν από τη μια μέρα στην άλλη. Τέτοιες αλλαγές χρειάζονται χρόνο, εκπαίδευση και σωστή προετοιμασία και στη δική μας την περίπτωση το ξερίζωμα μιας συνήθειας βαθιά ριζωμένης στην ιδιοσυγκρασία μας.
